3.2 Trias Energetica
Een goed advies voor een verduurzamingsproject begint volgens ons altijd met de Trias Energetica. De Trias Energetica is een drie-stappenplan dat ontwikkeld is in de jaren ‘70 door de TU Delft. Om tot een goed advies of ontwerp voor gebouwen en woningen te komen, zijn de volgende stappen van belang:
- Beperk de energievraag door verspilling tegen te gaan.
- Maak maximaal gebruik van energie uit duurzame bronnen.
- Indien gebruik van eindige energiebronnen onvermijdelijk is, gebruik ze dan zeer efficiënt en compenseer dit op jaarbasis met 100% hernieuwbare energie.
Voor de installatiebranche is stap 2 het meest relevant. Echter, om dit op de juiste manier te kunnen doen, dient een woning aan stap 1 te voldoen. Stap 1 houdt in dat bijvoorbeeld muren, vloeren, gevels, kozijnen en daken goed geïsoleerd moeten zijn. De naden en kieren dicht men volledig, zodat de warmteverliezen zo klein mogelijk blijven en er geen koudebruggen ontstaan. Het beperken van de energie vraag kan echter ook betekenen dat men de installatie in zones verdeelt, zodat men niet heel de woning hoeft te verwarmen als het bijvoorbeeld in de woonkamer te koud is.
Bij stap 2 stimuleert men het gebruik van duurzame energiebronnen. Hier is een taak weggelegd voor warmtepompen, pv-panelen en andere installaties zoals een warmteterugwinunit. Wanneer men stap 1 overslaat of niet voldoende uitgevoert, zal de techniek in stap 2 vaak ontoereikend zijn en te veel energie verbruiken zonder dat men het gewenste comfort behaalt.
In sommige situaties kan het zijn dat een bewoner stap 1 tijdelijk wil overslaan en direct een warmtepomp wil installeren, omdat bijvoorbeeld de huidige cv-ketel kapot is. De klant is bijvoorbeeld wel van plan om het komende jaar alsnog de woning te isoleren. Indien dit de stellige keuze van de klant is, is het altijd belangrijk dat men hem goed ïnformeert over de eventuele nadelen hiervan. Geef (het liefst schriftelijk) aan dat de installatie bij onvoldoende isolatie van de woning niet naar behoren en ook niet naar wens zal functioneren. Met een te hoog energieverbruik en een te laag comfort tot gevolg.
Stap 3 van de Trias Energetica stelt dat, indien men fossiele brandstoffen (zoals gas) nodig heeft, men deze zo efficiënt mogelijk gebruikt met bijvoorbeeld een hr-ketel en eventueel compenseert met bijvoorbeeld zelf opgewekte stroom door middel van pv-panelen.
Met het bovenstaande stappenplan bepaalt men of de woning geschikt is voor het toepassen van een warmtepomp. Het kan ook zijn dat men ervoor kiest om niet alleen een warmtepomp te installeren, maar een combinatie met bijvoorbeeld een cv-ketel (hybride opstelling) of het opdelen van de woning in verschillende zones met verschillende verwarmings systemen. ¹
Voorafgaand aan het plaatsen van een warmte-pomp dient men kritisch te bekijken of het plaatsen van een warmtepomp uiteindelijk ook wel het gewenste resultaat biedt.
Aandachtspunt
Ondanks dat men een woning isoleert, hoeft deze nog steeds niet altijd geschikt te zijn voor een warmtepompsysteem. De vraag is uiteinde-lijk: hóe heeft men de woning geïsoleerd?
Wanneer men aan de bewoner vraagt hoe goed de woning geïsoleerd is, zal deze heel vaak het antwoord geven: “Goed geïsoleerd.” In de praktijk kan dit bijvoorbeeld betekenen dat men de spouwmuren (met een spouwbreedte van bijvoorbeeld 40 mm) heeft gevuld met ‘de beste’ isolatie. De bewoner vindt op dat moment dat hij de gevel goed geïsoleerd heeft. Echter behaalt hij in de praktijk wellicht maximaal een Rc-waarde van 1,0 – 1,3 m² K/W. Hoewel men dus voor deze situatie de best mogelijke isolatie heeft gebruikt, is de uiteindelijke isolatiewaarde toch nog behoorlijk laag en het energieverlies hoog. Hierdoor is de woning (afhankelijk van de verdere opbouw) wellicht toch nog niet opti-maal geschikt voor een warmtepompsysteem.
Een betere methode van isoleren zou in dat geval zijn om te werken met voorzetwanden aan de binnenzijde van de ruimte. Een nadeel daarvan is uiteraard dat dit ten koste gaat van de beschikbare ruimte binnen.
Veelgestelde vragen over de Trias Energetica en warmtepompen
De Trias Energetica is een handig drie-stappenplan om een woning stap voor stap te verduurzamen. Hieronder beantwoorden we de meest gestelde vragen over dit principe in relatie tot warmtepompen.
Wat is de Trias Energetica?
De Trias Energetica is een drie-stappenplan ontwikkeld in de jaren ’70 door de TU Delft. De stappen zijn: eerst de energievraag beperken door verspilling tegen te gaan, daarna maximaal gebruikmaken van duurzame energiebronnen, en tot slot fossiele brandstoffen zo efficiënt mogelijk inzetten als dat onvermijdelijk is. Het plan helpt bij het maken van slimme keuzes bij het verduurzamen van woningen en gebouwen.
Waarom is isolatie zo belangrijk voordat je een warmtepomp plaatst?
Een warmtepomp werkt het beste in een goed geïsoleerde woning, omdat het systeem dan minder hard hoeft te werken om de gewenste temperatuur te bereiken. Als de woning slecht geïsoleerd is, verbruikt de warmtepomp veel meer energie en behaalt hij vaak niet het gewenste comfort. Goede isolatie van muren, vloeren, daken en kozijnen is dus een belangrijke eerste stap.
Mag ik een warmtepomp plaatsen als mijn woning nog niet goed geïsoleerd is?
Dat kan in sommige situaties, bijvoorbeeld als je cv-ketel kapot is en je van plan bent om de woning het komende jaar alsnog te isoleren. Het is dan wel belangrijk dat je goed geïnformeerd wordt over de nadelen, zoals een hoger energieverbruik en lager comfort. Het advies is om dit bij voorkeur schriftelijk te laten vastleggen door de installateur.
Wat betekent “goed geïsoleerd” in de praktijk voor een warmtepomp?
Veel bewoners denken dat hun woning goed geïsoleerd is, maar in de praktijk kan de isolatiewaarde toch tegenvallen. Zo kan het vullen van een smalle spouwmuur resulteren in een lage Rc-waarde van slechts 1,0 tot 1,3 m² K/W, wat voor een warmtepompsysteem eigenlijk te laag is. Een betere oplossing kan zijn om extra voorzetwanden aan de binnenzijde te plaatsen, al gaat dat wel ten koste van de ruimte.
Heb je nog vragen? Neem dan contact met ons op.